تکنولوژی و دگرگونی ارزشها و نقش ها

1-  دگرگون شدن نقش نسلهای بزرگتر و جوانتر انسانی. در گذشته نسلهای بزرگتر پیشوای نسلهای بعدی می بودند. بزرگان به خاطری بزرگ بودند و قدر داشتند که از زندگی و پیرامون شان، فهمیده تر و آگاه تر می بودند. اما امروز این نقش تا حدود زیادی تغییر کرده است. دگرگونی شتابنده یی که تکنولوژی و علم دارد، بزرگان توانایی و وقت فراگرفتن و به کارگیری آن را ندارند. به گونۀ نمونه در گذشته لاف دانشمندی چنین بود که مثلاً کسی می گفت: "این مساله آنقدر آسان است که طفلها هم آن را می دانند. اما حالا اطفال می گویند: "این کار آنقدر آسان است که حتی پدران و مادران آن را می دانند."  چنانچه اخیراً اعلان تجارتی یی در تلویزیونها به نشر می رسد که که طفلکی آسانی به کارگیری یک تلفون را چنین تعریف می کند: "بسیار آسان است؛ حتی والدین می توانند آن را به کار برند...".

اینجاست که نقش والدین به صفت رهبر نسل بعدتر از خودشان تا حدود زیادی در هم شکسته به نظر می رسد و حتی دربرخی موارد معکوس شده است. ادامۀ این وضع چه پیامدهایی و تاثیراتی در دگرگونی روابط اجتماعی وارزشهای اخلاقی در جامعه خواهد داشت؟

2- در گذشته ملای ده و ملای محله همه کاره و همه چیز دان بود. برای دریافت هر مشکلی به ملا روی آورده می شد و هر پرسشی را ملا پاسخ می گفت. در هر موردی به گفتۀ آن سرایند، نذیر خارا، "از ملای قریه" پرسان می شد.

اما این وضعیت با آمدن مکتبهای مدرن و با علم و تکنولوژی تغییر کرد. نقش ملا و دانشش در جامعه محدود شد به مسایل دینی، قرآن، حدیث، فقه....

و اما امروزه با عام شدن انترنت و ماشینهای شتابندۀ جستجوگر مانند گوگل، دیگر حتی در مورد فقه و حدیث و قرآن و دین به ملا کمتر نیاز احساس می شود. وقتی گوگل باشد، به ملا چه نیاز است؟ حتی بهترین شکل تلفظ و تجوید خواندن قرآن عظیم الشان، تفاسیر و احادیث در جیب هر کسی می تواند باشد که یکی از تلفونهای هشیار انترنت دار داشته باشد. حتی بدون انترنت هم هر تلفون ظرفیت ثبت هزاران جلد کتاب، دانشنامه و فرهنگ واژگان را دارد.

حالا که نقش والدین و نقش ملا و جایگاه این دو دگر گون شده است، پیامد آن چه خواهد بود؟ آیا بحرانهای اجتماعی و سیاسی یی که در جهان اسلام همه روزه پهنا و ژرفاهای تازه یی را در می نوردد، ریشه در همین دگرگونی ندارد؟ آیا ملا و پیشوایان دینی و در کل عنصر دین در یافتن جایگاه درخور خود در جهان امروز و فردا دچار بحران و دچار سردرگمی نیست؟ آیا تکفیریان، جدا از پیوند شان با استخبارات و نیروهای سیاسی جهان، خود اسلحه یی برای تسکین همین بیقراری و سردرگمی نیست؟

آیا این وضع و بحران در کشور های اسلامی و سایر کشورهایی که شرایط مشابه رویارویی سنتها با دگرگونیهای مدرن دارند، با یافتن جایگاه مناسب دین و سنت در جهان آینده حل خواهد شد؟ آیا داعیان دین می توانند جایگاه مناسب و برحق دین در جامعۀ مدرن و تکنولوژی گرای امروز و آینده را بیابند و یا مانند طالبان سروپای و پیوند و رابطۀ جامعه با علم و تکنولوژی را می برند تا جامعه را برابر خود کوتاه کنند تا بتوانند علم سیادت و استیلا برافرازند؟ آیا بشر می تواند جایگاه در خور دین در جامعۀ هشیار و دانشمدار و تکنولوژیگرای آینده را در یابد و به این ترتیب مسجد در کنار مثلاً نهاد پژوهشی مهندسی جنتیک در صلح وآرامش به سر ببرند و هریک به کار خود ادامه بدهد؟

  

/ 0 نظر / 20 بازدید